KATEŞİNLER AÇISINDAN ZENGİN BİR ÇAYIN YUTULMASI
Vücuttaki yüksek yağın kalp hastalıklarına, diyabet, kolesterol ve tansiyon gibi hastalıklara neden olduğu görülmüştür. Bundan dolayı uygun diyete başlama ve yaşam tarzı değişiklikleri önemli sonuçlar yarattığı görülmüştür. Çoğunlukla Asya ülkelerinde tüketilen yeşil çay, kateşinler olarak adlandırılan flavaol molekülünden oluşan polifenoller içerdiği belirtilmiştir. Bu bileşiğin kateşin gibi birkaç izomeri olduğu söylenmiştir. Kateşinlerin alımı, antioksidan, antiviral antikanser gibi etkilerin oluşumunun azalmasında yarar sağladığı görülmüştür. Bunun yanı sıra kan basıncında, kan şekerinde de düşüşlere neden olabileceği söylenmiştir. Yapılan lipit metabolizması çalışmalarında, karaciğer ve vücut yağı birikimi engellediği görülmüştür. Vücut ağırlığında ve bel çevresinin de incelmesine neden olduğu görülmüştür.
Kateşin alımının vücut yağ alımını azalttığına dair bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada yaşam tarzı kontrolleri, antopometrik ölçümler, yağ ölçümü gibi ölçümlerine bakılmıştır. Yapılan bu çalışmada her şey içecek olarak hazırlanıp verilmiştir. Çalışmadan önce kateşinlerin etkisinin belirgin olması için içeceklerdeki kafein miktarı en düşük seviyeye düşürüldüğü belirtilmiştir. Ayrıca etkisini en az indirmek için de çok miktarda kateşin ve kafein içeren yiyecek ve içeceklerin yasaklandığı söylenmiştir. Yeşil çay ekstresi (GTE), grubunda yapılan çalışmada vücut ağılığı, BKİ, bel çevresi, SFA ve vücuttaki yağ oranında azalma kontrol grubuna göre daha fazla olduğu görülmüştür. Kan lipit metabolizması ve metal iyonlarına bakıldığında bir değişikliğe saptanmadığı ve yan etkilerinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak E vitamini ve MDA-LDL değerlerinde değişiklik olduğu görülmüştür.
Başka bir çalışmada ise GTE alımının lipit oksidasyonunu ve enerji harcamasını arttırdığı gözlemlenmiştir. Bu etkinin kateşinlerin katekol-O-metiltransferaz (COMT) enzimindeki inhibitör etkisinden dolayı kaynaklandığını söylemişlerdir. Kafeinin fosfodiesteraz enzimlerini inhibe ederek termojenezi arttırdığı da vurgulanmıştır. Termojenezdeki artışın ve COMT ‘daki inhibe edici etkiyle açıklanamayacağı söylenmiştir. Bundan dolayı da kateşinler sayesinde vücuttaki yağın azalmasında başka bir mekanizmanın dahil edilmesi gerektiği söylenmiştir.
Yapılan başka bir çalışmada ise oksidatif stres sonucu oluşan (MDA-LDL) modifiye lipoproteinler ve bunların kardiyovasküler hastalıklarla ilişkisini incelemiştir. Bu modifiye lipoproteinlerin kardiyovasküler rahatsızlıklara yol açabileceği görülmüştür. Aynı zamanda plazma MDA-LDL’nin kolesterol üzerinde de olumsuz etkilerinin olduğu görülmüştür. Kateşinlerin oksidatif stresi düşürücü etkiye sahip olduğu önceki çalışmalarda da görülmüştür. Vücut kitle indeksi (VKİ) üzerinde artışa ve oksidatif streste bir artışa neden olduğu görülmüştür.
Kateşinlerin hayvanlarda serum lipitlerini arttırdığı görülmüştür. Bunun nedeni ince bağırsakta misel oluşumuna neden olarak serum lipit seviyelerinde azalmaya neden olduğu söylenmiştir. Bu çalışmada kateşin miktarının miseli yok etmeye yeterli olmayacağı söylenmiştir.
Kateşinlerin oksitlenmiş MDA-LDL gibi lipitlerin oluşumunu engellediği görülmüştür. Bunun sonucunda da ateroskleroz gelişimi de önlenmiş olduğu söylenmiştir. Kateşin alımının vücut yağını azalttığı bulguları, obezite gibi yaşam tarzını etkileyen hastalıkların önlenmesinde ve iyileşmesinde olumlu etkileri olduğu da belirtilmiştir. Bu bulgular redoks düzenleyici sistemde etkili olduğu ve vücut yağ birikimini etkileyebileceği de söylenmiştir.
Berfin Gizem ŞAN